Vier grote-stappen-snel-thuis-tips voor lekker leesbare teksten

easy peasy grijs

Stel: je wilt lekker leesbaar schrijven. Zonder te veel moeite. Dan zijn deze tips iets voor jou. Ze geven je onmiddellijk grote winst én zijn eenvoudig toe te passen. Los van schrijftalent en taalgevoel. Ze verhogen de leessnelheid en vergroten het lezersgemak.

1. Gebruik de gewone zinsvolgorde

Een ‘ongewone’ zinsvolgorde remt het leestempo af. Varieer dus niet te veel. De gewone zinsvolgorde is: handelende persoon (onderwerp), handeling (werkwoord), rest van de zin. We (onderwerp) lopen (werkwoord) naar het strand (rest van de zin).

Voorbeeld
In deze bijeenkomst wordt zoals altijd gestart met een kort rondje langs de velden.
>> We starten de bijeenkomst met een kort rondje langs de velden. Dat doen we altijd.

2. Houd je zinnen kort

Ook lange zinnen vertragen. Daarom: houd je zinnen kort. De goede zinslengte is afhankelijk van het opleidingsniveau van je lezer. Ga uit van zes woorden voor laaggeschoolde lezers en maximaal twaalf voor hoogopgeleide. Knip zinnen die uit drie of meer delen bestaan altijd op. En houd zinnen van twee delen alleen bij elkaar als ze ook echt bij elkaar horen.

Voorbeelden
(1) Zó daadkrachtig dat het als thema geregeld op tafel komt omdat er wel eens besluiten genomen worden die bij nader inzien iets meer overpeinzing verdiend hadden.
>> Ze zijn zo daadkrachtig dat ze de zaken niet altijd goed overpeinzen. Besluiten komen daardoor steeds opnieuw op tafel.

(2) We begeleiden je op deze innerlijke reis met een dagvullend programma waarin we vanuit verschillende perspectieven de kunst van het niets doen gaan beoefenen.
>> We begeleiden je op deze innerlijke reis met een dagvullend programma. Je gaat vanuit verschillende perspectieven de kunst van het nietsdoen beoefenen.

3. Laat alle overbodige woorden weg

Laat om te beginnen alle afzwakkende woorden weg. Woorden als eventueel, misschien, waarschijnlijk en hulpwerkwoorden als kunnen, moeten, willen en mogen vertragen een tekst. En erger nog, ze werken als halve ontkenning. Vaak dienen ze als een soort beleefdheid die soms relevant is. Maar vaker verraadt het een schrijver die niet durft (of weet) te zeggen wat hij werkelijk bedoelt. Gebruik afzwakkingen daarom alleen als je het meent.

Voorbeeld
Het is waarschijnlijk even wennen. Het is even wennen. Het zal even wennen zijn.
>> Het is wennen.

Probeer ook niet volledig te zijn. Dat is een eerwaardige eigenschap, maar voor een deskundige die over zijn werk schrijft een valkuil. In onderstaande voorbeeld geldt het voor ‘zoals altijd’. Het voegt niets toe aan de tekst. Je kunt het gewoon weglaten.

Voorbeeld
In deze bijeenkomst wordt zoals altijd gestart met een kort rondje langs de velden.
>> We starten de bijeenkomst met een kort rondje langs de velden.

4. Vermijd het werkwoord ‘worden’

Minder woorden leest altijd makkelijker en daarom kun je het woord worden beter weglaten. Maar belangrijker, met worden verhul je wie de handelende persoon is. Daarmee verbloem je wie wat gedaan heeft (en dat is de kern van wollig taalgebruik). Daarnaast maak je met worden de tekst onpersoonlijk en afstandelijk.

Voorbeeld
Er wordt afgesproken om de komende overleggen een procesbewaker aan te wijzen en ieder overleg kort te reflecteren op het overleg.
>> We spreken af om voor de komende overleggen een procesbewaker aan te wijzen en kort te reflecteren op het overleg.

Dus voor lekker leesbare teksten zonder al teveel inspanning

  1. Gebruik je de gewone zinsvolgorde
  2. Houd je je zinnen kort
  3. Laat je alle overbodige woorden weg
  4. Vermijd je het woord worden

Easy-peasy.

 

PS Heb je leren schrijven in een ambtelijke, juridische of zgn. rationele omgeving? Dan is het wennen om te schrijven volgens deze regels. En dikke kans dat je juridische en rationele argumenten bedenkt om het niet te doen. Realiseer je dan dat je last heb van je superego; het deel in jezelf dat alle veranderingen tegengaat.

6 Comments

  1. Jeroen Biegstraaten zegt:

    Helder en werkzaam.

    Overbodige woorden gebruik ik om nog twee redenen:
    1) als ik probeer iets genuanceerd te zeggen. Weglaten maakt helder waar ik nog niet helder ben.
    2) als ik probeer niemand voor het hoofd te stoten met korte, stevige taal.

    Nu ik het teruglees denk ik: dit is een en dezelfde reden.

    Ik zie uit naar het vervolg van je workshops.

    • Judith Reinsma zegt:

      Zo herkenbaar. En ja, soms het relevant om meer woorden te gebruiken, maar dan zijn ze (dus) niet overbodig. Ik gebruik teveel woorden als ik aan het ‘marchanderen’ ben. Omdat ik geen stelling durf te nemen. Meestal dan hè? 😀

  2. Martina zegt:

    Oeps lieve Judith, ik maak me schuldig aan alle ‘fouten’ heeeeelllp ik ben blij dat ik ga komen op je workshop, mijn hemel wat moet je toch allemaal leren als ondernemer! Of moet ik nu schrijven : ‘help,Judith, herkenbaar ik kom tot dan! Hihi hihi hihi ha ha ha

    • Judith Reinsma zegt:

      haha… zo kort hoeft het nou ook weer niet hoor. We gaan gewoon lekker aan de slag de 19e. Leuk dat je erbij bent.

  3. Top, lekker technisch en begrijpelijk. Dank!